Η επισιτιστική ασφάλεια σε κίνδυνο από απώλεια βιοποικιλότητας

Μελέτη υπό την καθοδήγηση του King's College London και του Imperial College London προειδοποιεί ότι η ικανότητα των οικοσυστημάτων να λειτουργούν σωστά ακόμη και όταν χάνονται είδη λόγω εξαφάνισης είχε υποτιμηθεί σε τεράστιο βαθμό και ότι τα δεδομένα αποκαλύπτουν πως η απώλεια της βιοποικιλότητας θέτει σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια και την προστασία του κλίματος.

Τα οικοσυστήματα παρέχουν μια μεγάλη ποικιλία υπηρεσιών από τις οποίες εξαρτώνται οι άνθρωποι, όπως η επικονίαση, ο καθαρισμός του νερού, η αποθήκευση άνθρακα και ο φυσικός έλεγχος των επιβλαβών οργανισμών. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι υπηρεσίες αυτές μειώνονται όταν τα είδη που τα απαρτίζουν φθίνουν.

Αυτό συμβαίνει επειδή τα οικοσυστήματα δεν διαθέτουν τόση ικανότητα όσο πιστευόταν παλαιότερα να συνεχίσουν να παρέχουν τις ίδιες υπηρεσίες καθώς χάνουν είδη. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι προσπάθειες διατήρησης πρέπει να εξισορροπούν τη διατήρηση της συνολικής ποικιλότητας με τη διασφάλιση αναντικατάστατων ειδών-θεμελίων.

Η ανάλυση, στην οποία συνεργάστηκαν επίσης το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και το Ινστιτούτο Alan Turing, αποκάλυψε ότι τα οικοσυστήματα διαθέτουν πολύ μικρότερη ικανότητα «αποθέματος» από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως και ότι οι ωκεανοί είναι, ενδεχομένως, εκείνοι που έχουν τα περισσότερα να χάσουν.

Για τη μελέτη, η οποία αξιολογήθηκε από ομότιμους κριτές και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Nature Ecology & Evolution", οι συγγραφείς συνδύασαν δεδομένα από 423 προηγούμενες δημοσιευμένες μελέτες και 222.829 σημεία δεδομένων από χερσαία, γλυκών υδάτων, θαλάσσια και παράκτια οικοσυστήματα (εκβολές ποταμών). Αυτό τους επέτρεψε να δημιουργήσουν τη μεγαλύτερη βάση δεδομένων του είδους της που έχει υπάρξει ποτέ και συγκεκριμένα διπλάσια σε μέγεθος από τη μεγαλύτερη που υπήρχε μέχρι σήμερα.

Σύμφωνα με τους ερευνητές,  τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η λειτουργική πλεονασματικότητα (functional redundancy), δηλαδή η ιδέα ότι τα είδη μπορούν να αντικαταστήσουν το ένα το άλλο, ώστε οι απώλειες να προκαλούν ελάχιστη ζημιά, είχε υπερεκτιμηθεί.

Η μελέτη αμφισβητεί την «καθησυχαστική» παραδοχή ότι τα οικοσυστήματα διαθέτουν «αποθέματα» ή «εφεδρείες», ώστε αν χαθεί ένα ή περισσότερα είδη η κατάσταση να μην αλλάζει σημαντικά. Όπως επεσήμανε η Emma Moffett, επικεφαλής της μελέτης και καθηγήτρια Γεωγραφίας στο King's College London, τα δεδομένα δείχνουν το αντίθετο για τις περισσότερες από τις 23 λειτουργίες που αναλύθηκαν.

«Οι οικολογικές υπηρεσίες αυξάνονται καθώς αυξάνεται η ποικιλότητα, πράγμα που σημαίνει ότι μειώνονται καθώς χάνουμε είδη», δήλωσε η ίδια.

Οι ωκεανοί είναι οι πιο εξαρτημένοι

Από τις υπηρεσίες που αναλύθηκαν, εκείνη που παρουσίασε τη θετικότερη απόκριση στα επίπεδα βιοποικιλότητας ήταν η δέσμευση και αποθήκευση CO2 στα θαλάσσια ύδατα και ιζήματα.

Αυτό υποδεικνύει ότι οι λεγόμενες δεξαμενές «μπλε άνθρακα», ωκεάνια και παράκτια οικοσυστήματα όπως κοραλλιογενείς ύφαλοι, βάλτοι ή δάση μαγγρόβιων, που δεσμεύουν και αποθηκεύουν CO2 από την ατμόσφαιρα, εξαρτώνται από τη διατήρηση ποικίλων θαλάσσιων κοινοτήτων, από το φυτοπλαγκτόν έως τα μικροβιακά τροφικά πλέγματα που μεταφέρουν άνθρακα στα βαθιά νερά, σύμφωνα με τη μελέτη.

«Τα αποτελέσματα για τους ωκεανούς μάς εξέπληξαν. Η δέσμευση άνθρακα στη θάλασσα ανταποκρίθηκε στη βιοποικιλότητα πιο έντονα από οτιδήποτε άλλο μετρήσαμε, και ωστόσο πρόκειται για έναν από τους λιγότερο μελετημένους τομείς που εξετάσαμε. Αν ο κόσμος βασίζεται στον μπλε άνθρακα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, η θαλάσσια ζωή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύον ζήτημα», δήλωσε η Moffett.

Ανοιχτή βάση δεδομένων

Παράλληλα, η προστασία από κινδύνους όπως οι παράκτιες πλημμύρες και η διάβρωση αποδείχθηκε σχετικά «ανεπηρέαστη» από τη βιοποικιλότητα γενικά, καθώς συχνά εξαρτάται από ένα ή δύο είδη-θεμέλια, όπως θάμνους που σταθεροποιούν τους αμμόλοφους.

«Γνωρίζαμε ότι η βιοποικιλότητα στηρίζει την ανθρωπότητα παρέχοντάς μας τροφή, καθαρό νερό, καθαρό αέρα και πολλές άλλες υπηρεσίες οικοσυστήματος. Ωστόσο, αυτό που προσφέρει το συγκεκριμένο μοντέλο είναι μια ακριβής παγκόσμια εικόνα: μπορούμε πλέον να προβλέψουμε τα οφέλη που παρέχει η βιοποικιλότητα οπουδήποτε, καθιστώντας ευκολότερη την αναγνώριση και την αξιοποίησή τους», δήλωσε ο Will Pearse, ανώτερος λέκτορας στο Τμήμα Βιοεπιστημών του Imperial College του Λονδίνου.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Για την υποστήριξη της χάραξης πολιτικής και του σχεδιασμού, κατέστησαν δημόσια διαθέσιμα τόσο τη βάση δεδομένων όσο και τις προβλέψεις του μοντέλου για τις 23 κατηγορίες υπηρεσιών οικοσυστήματος που αναλύθηκαν στη μελέτη.