Οι νέοι γυρνούν την πλάτη στο κάπνισμα - Μειώνεται η νικοτίνη

07 Οκτωβρίου 2026, 09:47

Σημαντικές αλλαγές στις συνήθειες των νέων καταγράφονται τα τελευταία χρόνια, με το συμβατικό κάπνισμα να έχει περιοριστεί αισθητά και τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων να ακολουθεί πτωτική πορεία.

Την ίδια στιγμή, μια νέα τάση καταγράφεται μεταξύ των νέων όσον αφορά το κάπνισμα και τα εναλλακτικά προϊόντα, με άλλα προϊόντα νικοτίνης, όπως τα nicotine pouches, να εμφανίζονται στο προσκήνιο, δημιουργώντας νέα δεδομένα για τη δημόσια υγεία και την προστασία των εφήβων.

Τα παραπάνω, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να σχεδιάζονται οι πολιτικές για την προστασία των νέων, βρέθηκαν στο επίκεντρο του panel «Navigating Public Health Priorities: Youth Protection and Effective Regulation», στο πλαίσιο του 9th Summit on Tobacco Harm Reduction.

Στη συζήτηση συμμετείχαν οι Ray Niaura, Brad Rodu και David T. Sweanor, με συντονιστή τον καθηγητή καρδιολογίας Ιγνάτιο Οικονομίδη.

Οι νέοι και οι έφηβοι απομακρύνονται από το κάπνισμα

Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδείχθηκαν ήταν η σημαντική μείωση του συμβατικού καπνίσματος στις μικρότερες ηλικίες.

Σύμφωνα με στοιχεία από τις ΗΠΑ που παρουσίασε ο Ray Niaura, το κάπνισμα στους εφήβους έχει περιοριστεί πλέον σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ενώ μεγαλύτερη συγκέντρωση καπνιστών παρατηρείται στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες.

Η αλλαγή αυτή μεταφέρει ένα μέρος της συζήτησης από την πρόληψη της έναρξης του καπνίσματος στους νέους στη διαχείριση του κινδύνου που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι ενήλικοι καπνιστές.

Τα nicotine pouches στο προσκήνιο

Με βάση τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου αυξήθηκε σημαντικά κατά την προηγούμενη δεκαετία και έφτασε σε κορύφωση περίπου το 2019. Έκτοτε, ωστόσο, καταγράφεται σημαντική υποχώρηση.

Το στοιχείο αυτό αποτελεί ένα από τα σημεία που εξετάζουν οι ερευνητές, προκειμένου να κατανοήσουν πώς μεταβάλλονται οι συμπεριφορές των νέων απέναντι στα προϊόντα νικοτίνης.

Την ίδια στιγμή, τα προϊόντα νικοτίνης, όπως τα nicotine pouches, δημιουργούν ένα νέο διαφορετικό τοπίο.

Σύμφωνα με τους ομιλητές καταγράφεται αυξητική τάση στη χρήση τους μεταξύ των νέων.

Όμως όπως επισημάνθηκε, είναι διαφορετικό να καταγράφεται μια περιστασιακή δοκιμή ενός προϊόντος και διαφορετικό η συστηματική ή καθημερινή χρήση.

Η διάκριση αυτή έχει σημασία και στην ερμηνεία των στατιστικών. Μια μεγάλη ποσοστιαία αύξηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το προϊόν χρησιμοποιείται από μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

Για τον λόγο αυτό, οι απόλυτοι αριθμοί και η συχνότητα χρήσης είναι κρίσιμοι για την πραγματική αποτύπωση ενός φαινομένου.

Οι αλλαγές στους νέους δεν περιορίζονται στη νικοτίνη

Ένα ακόμη στοιχείο που αναδείχθηκε από τους ομιλητές αφορούσε τη γενικότερη αλλαγή στις συμπεριφορές των νέων.

Και αυτό γιατί η μείωση της χρήσης δεν περιορίζεται μόνο στη νικοτίνη, καθώς αντίστοιχες τάσεις έχουν καταγραφεί και στη χρήση αλκοόλ και κάνναβης.

Βέβαια η εικόνα δεν είναι ίδια για όλα τα προϊόντα. Ενώ η χρήση ορισμένων ουσιών εμφανίζει πτωτική πορεία, στη συζήτηση αναφέρθηκε πώς αυξάνεται η κατανάλωση ενεργειακών ποτών από τους νέους.

Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει την πολυπλοκότητα των αλλαγών στη συμπεριφορά των εφήβων, οι οποίες δεν μπορούν να ερμηνευθούν απλώς ως μετακίνηση από ένα προϊόν σε ένα άλλο.

Πόσο αποτελεσματικά είναι τα μέτρα προστασίας των νέων;

Στο δεύτερο σκέλος του panel εξετάστηκε η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων για την προστασία των νέων.

Μεταξύ των μέτρων που συζητήθηκαν ήταν τα ηλικιακά όρια, η φορολογία και οι τιμές, οι περιορισμοί στις γεύσεις, οι ενημερωτικές εκστρατείες και οι παρεμβάσεις στα σχολεία.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Ray Niaura στις πολιτικές Tobacco 21, δηλαδή στην αύξηση του νόμιμου ορίου ηλικίας για την αγορά προϊόντων καπνού στα 21 έτη.

Ωστόσο το ζήτημα που τέθηκε στο panel ήταν ευρύτερο: κατά πόσο οι πολιτικές δημόσιας υγείας επιτυγχάνουν στην πράξη τους στόχους για τους οποίους σχεδιάζονται και πώς μπορεί η αποτελεσματικότητά τους να αξιολογείται με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο πώς μπορούν να συνδυαστούν δύο διαφορετικοί στόχοι: η αποτροπή της έναρξης χρήσης προϊόντων νικοτίνης από τους νέους και η μείωση της βλάβης για τους ενήλικους που εξακολουθούν να καπνίζουν.

Η μεγάλη υποχώρηση του καπνίσματος στους νέους δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα του καπνίσματος έχει εξαφανιστεί.

Το μεγαλύτερο βάρος της χρήσης συμβατικών τσιγάρων εντοπίζεται πλέον στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, όπου οι συνέπειες της μακροχρόνιας έκθεσης στον καπνό παραμένουν σημαντικές.

Παράλληλα, η εμφάνιση νέων προϊόντων νικοτίνης δημιουργεί ένα διαφορετικό ρυθμιστικό περιβάλλον. Η δημόσια υγεία καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα την προστασία των ανηλίκων και την αξιολόγηση των κινδύνων για τους ενήλικους καπνιστές.

Κλείνοντας τη συζήτηση ο κ. Οικονομίδης υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε στρατηγική μείωσης της βλάβης δεν μπορεί να σημαίνει απουσία ρύθμισης.