Πρόληψη των πτώσεων στους ηλικιωμένους και συμπληρώματα διατροφής

Εκτενής ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The BMJ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα συμπληρώματα ασβεστίου, τα συμπληρώματα βιταμίνης D ή ο συνδυασμός των δύο προσφέρουν ελάχιστο έως καθόλου κλινικά σημαντικό όφελος στην πρόληψη καταγμάτων και πτώσεων για τους περισσότερους ηλικιωμένους.

Οι πτώσεις αποτελούν σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας στις μεγαλύτερες ηλικίες. Υπολογίζεται ότι σχεδόν ένας στους τρεις ανθρώπους ηλικίας 65 ετών και άνω θα υποστεί τουλάχιστον μία πτώση κάθε χρόνο, ενώ αρκετά από αυτά τα περιστατικά οδηγούν σε κατάγματα. Οι τραυματισμοί αυτοί μπορεί να προκαλέσουν χρόνιο πόνο, απώλεια λειτουργικότητας, μείωση της ανεξαρτησίας και επιδείνωση της ποιότητας ζωής. Σε σοβαρές περιπτώσεις, οι ηλικιωμένοι ενδέχεται να χρειαστούν μακροχρόνια φροντίδα σε ειδικές δομές ή οίκους ευγηρίας. Καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός γηράσκει, η αποτελεσματική πρόληψη των πτώσεων και των καταγμάτων αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία.

Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η λήψη βιταμίνης D και ασβεστίου θεωρήθηκε βασική στρατηγική για τη διατήρηση της υγείας των οστών. Πολλοί επαγγελματίες υγείας συνιστούσαν τα συγκεκριμένα συμπληρώματα, ιδιαίτερα σε άτομα προχωρημένης ηλικίας, ενώ σχετικές οδηγίες εκδόθηκαν από επιστημονικές εταιρείες και ρυθμιστικούς οργανισμούς. Ωστόσο, προηγούμενες μελέτες είχαν ήδη δημιουργήσει αμφιβολίες σχετικά με την πραγματική αποτελεσματικότητά τους. Τα περισσότερα ερευνητικά δεδομένα δεν έδειξαν ουσιαστική μείωση του κινδύνου καταγμάτων από τη χορήγηση ασβεστίου ή βιταμίνης D ξεχωριστά, ενώ τα αποτελέσματα για τη συνδυασμένη λήψη τους παρέμεναν αντικρουόμενα.

Για να αποσαφηνίσουν το ζήτημα, ερευνητές από τον Καναδά πραγματοποίησαν ανάλυση δεδομένων από 69 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 153.902 ενήλικες. Οι μελέτες συνέκριναν τη χορήγηση συμπληρωμάτων ασβεστίου, βιταμίνης D ή συνδυασμού των δύο με εικονικό φάρμακο ή με την απουσία θεραπείας, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν μειώνεται ο κίνδυνος πτώσεων και καταγμάτων.

Παρότι η ποιότητα των επιμέρους μελετών διέφερε, οι ερευνητές αξιολόγησαν προσεκτικά την αξιοπιστία των δεδομένων και τον πιθανό κίνδυνο μεροληψίας, χρησιμοποιώντας διεθνώς αναγνωρισμένες επιστημονικές μεθόδους.

Αφού καθόρισαν ποιο επίπεδο βελτίωσης θα μπορούσε να θεωρηθεί κλινικά σημαντικό, διαπίστωσαν ότι τα συμπληρώματα ασβεστίου δεν μείωσαν ουσιαστικά τον συνολικό κίνδυνο καταγμάτων. Το ίδιο ίσχυε και για τη βιταμίνη D, καθώς και για τη συνδυασμένη χορήγηση ασβεστίου και βιταμίνης D. Επιπλέον, η ανάλυση έδειξε ελάχιστο ή μηδενικό όφελος στην πρόληψη ειδικών τύπων καταγμάτων, όπως τα κατάγματα του ισχίου, τα οποία συνδέονται με υψηλή νοσηρότητα και θνησιμότητα στους ηλικιωμένους.

Ανάλογα ήταν και τα αποτελέσματα όσον αφορά την πρόληψη των πτώσεων. Παρά τη διαδεδομένη πεποίθηση ότι η βιταμίνη D μπορεί να βελτιώσει τη μυϊκή λειτουργία και την ισορροπία, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν σημαντική προστατευτική δράση για τον γενικό ηλικιωμένο πληθυσμό.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ορισμένες υποομάδες της ανάλυσης περιλάμβαναν σχετικά μικρό αριθμό συμμετεχόντων και ότι τα ευρήματα δεν μπορούν να εφαρμοστούν απαραίτητα σε άτομα με συγκεκριμένες παθήσεις των οστών ή σε ασθενείς που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή για την οστεοπόρωση. Ωστόσο, πρόσθετες αναλύσεις που έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, το ιστορικό προηγούμενων καταγμάτων ή πτώσεων και η πρόσληψη ασβεστίου μέσω της διατροφής, κατέληξαν σε παρόμοια συμπεράσματα.

Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, οι συγγραφείς της μελέτης θεωρούν ότι δεν υποστηρίζεται η συστηματική χορήγηση ασβεστίου ή βιταμίνης D, είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμό, με αποκλειστικό στόχο την πρόληψη των πτώσεων και των καταγμάτων στους περισσότερους ηλικιωμένους.

Σε συνοδευτικό άρθρο σύνταξης, άλλοι ειδικοί υπογραμμίζουν την ανάγκη για νέες, υψηλής ποιότητας κλινικές μελέτες που θα διερευνήσουν εάν συγκεκριμένες ομάδες υψηλού κινδύνου μπορούν να ωφεληθούν από τα συμπληρώματα αυτά. Μέχρι να υπάρξουν σαφέστερες απαντήσεις, προτείνουν οι διαθέσιμοι πόροι να κατευθυνθούν σε παρεμβάσεις που έχουν ήδη αποδείξει την αποτελεσματικότητά τους.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Τέτοιες στρατηγικές περιλαμβάνουν προγράμματα βελτίωσης της ισορροπίας, ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης και εξατομικευμένες παρεμβάσεις πρόληψης πτώσεων, οι οποίες συνδυάζουν τη σωματική άσκηση, την αξιολόγηση των κινδύνων στο οικιακό περιβάλλον και την εκπαίδευση των ηλικιωμένων ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες και τους παράγοντες κινδύνου που αντιμετωπίζουν.