Προβιοτικά στην εγκυμοσύνη για πιο ασφαλή έκβαση

Ο πρόωρος τοκετός αποτελεί μία από τις βασικότερες αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας στα νεογνά, ιδιαίτερα σε γυναίκες που έχουν ήδη ιστορικό πρόωρης γέννας. Ερευνητές στην Ιαπωνία εξέτασαν κατά πόσο η λήψη προβιοτικών από την αρχή της εγκυμοσύνης μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο αυτόματου πρόωρου τοκετού. Τα αποτελέσματα μιας πολυκεντρικής κλινικής μελέτης έδειξαν ότι γυναίκες που έλαβαν προβιοτικά με το βακτήριο Clostridium butyricum εμφάνισαν χαμηλότερα ποσοστά επανεμφάνισης σε σύγκριση με τα εθνικά δεδομένα, υποδεικνύοντας ότι τα προβιοτικά ίσως αποτελούν μια απλή στρατηγική πρόληψης.

Ο πρόωρος τοκετός ορίζεται ως η γέννηση πριν από τις 37 εβδομάδες κύησης και αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες θανάτου και ασθενειών στα νεογνά παγκοσμίως. Τα πρόωρα βρέφη διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για σοβαρές επιπλοκές, όπως αναπνευστική δυσχέρεια, λοιμώξεις, νευρολογικές βλάβες και μακροχρόνιες αναπτυξιακές διαταραχές. Ο κίνδυνος είναι ακόμη μεγαλύτερος για γυναίκες που έχουν ήδη βιώσει αυτόματο πρόωρο τοκετό, καθώς η πιθανότητα επανεμφάνισης είναι υψηλή. Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη σε αυτές τις περιπτώσεις αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη μαιευτική ιατρική.

Μια επιτυχημένη εγκυμοσύνη εξαρτάται από την ισορροπία του ανοσοποιητικού συστήματος. Ο οργανισμός της μητέρας πρέπει να «συγκρατήσει» το έμβρυο, χωρίς όμως να χάνει την ικανότητα να το προστατεύει από λοιμώξεις. Σε αυτή τη διαδικασία σημαντικό ρόλο παίζουν τα ρυθμιστικά Τ-λεμφοκύτταρα (Treg), τα οποία περιορίζουν την υπερβολική φλεγμονώδη αντίδραση. Νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι το μικροβίωμα του εντέρου επηρεάζει αυτή τη λεπτή ισορροπία. Συγκεκριμένα, βακτήρια του γένους Clostridium φαίνεται να ενισχύουν την ανάπτυξη των Treg κυττάρων, ενώ έχει παρατηρηθεί ότι γυναίκες που εμφάνισαν πρόωρο τοκετό έχουν μειωμένα επίπεδα αυτών των βακτηρίων.

Με βάση αυτή τη γνώση, ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο Toyama στην Ιαπωνία, με επικεφαλής τον καθηγητή Satoshi Yoneda, διερεύνησε εάν η ενίσχυση των «καλών» βακτηρίων μέσω προβιοτικών μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού. Η μελέτη δημοσιεύθηκε το 2026 στο American Journal of Obstetrics and Gynecology και έδειξε ότι προβιοτικά που περιέχουν το βακτήριο Clostridium butyricum, το οποίο παράγει βουτυρικό οξύ, μπορεί να συμβάλλουν στη μείωση της επανεμφάνισης της κατάστασης.

Για τη μελέτη πραγματοποιήθηκε κλινική δοκιμή σε 31 νοσοκομεία στην Ιαπωνία, την περίοδο 2021–2024. Συμμετείχαν γυναίκες ηλικίας 18 έως 43 ετών με ιστορικό πρόωρου τοκετού. Οι συμμετέχουσες ξεκίνησαν τη λήψη προβιοτικών μεταξύ της 10ης και 14ης εβδομάδας κύησης και συνέχισαν μέχρι περίπου την 36η εβδομάδα. Τα συμπληρώματα περιείχαν συνδυασμό βακτηρίων (C. butyricum, Enterococcus faecium και Bacillus subtilis) και λαμβάνονταν τρεις φορές την ημέρα.

Από τις 315 γυναίκες που συμμετείχαν, το ποσοστό επανεμφάνισης πρόωρου τοκετού πριν από τις 37 εβδομάδες ήταν 14,9%, σημαντικά χαμηλότερο από το 22,3% που καταγράφεται στη εθνική βάση δεδομένων της Ιαπωνίας. Επιπλέον, παρατηρήθηκε μείωση και σε πιο πρώιμες ή σοβαρές μορφές πρόωρου τοκετού. Σημαντικό είναι ότι η θεραπεία με προβιοτικά θεωρήθηκε ασφαλής, καθώς δεν αναφέρθηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τις αλλαγές στο εντερικό μικροβίωμα των γυναικών. Σε όσες γέννησαν τελειόμηνα, τα επίπεδα των βακτηρίων Clostridium αυξήθηκαν περίπου πέντε φορές μετά τη λήψη προβιοτικών. Αντίθετα, αυτή η αύξηση δεν παρατηρήθηκε σε γυναίκες που είχαν ξανά πρόωρο τοκετό, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ανταπόκριση του μικροβιώματος παίζει καθοριστικό ρόλο.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η έναρξη λήψης προβιοτικών από νωρίς στην εγκυμοσύνη μπορεί να αποτελέσει μια απλή και αποτελεσματική παρέμβαση για γυναίκες υψηλού κινδύνου. Ωστόσο, τονίζουν ότι απαιτούνται επιπλέον μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα και να καθοριστεί με ακρίβεια ο ρόλος των προβιοτικών στην πρόληψη.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνολικά, η μελέτη αναδεικνύει τη δυναμική των προβιοτικών ως μια υποσχόμενη προσέγγιση για τη μείωση του κινδύνου πρόωρου τοκετού και τη βελτίωση της υγείας τόσο των μητέρων όσο και των νεογνών.

Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί που, όταν λαμβάνονται σε επαρκείς ποσότητες, ενισχύουν την υγεία του εντέρου, εξισορροπούν τη μικροχλωρίδα, ενισχύουν το ανοσοποιητικό και βελτιώνουν την πέψη. Βρίσκονται σε τρόφιμα (γιαούρτι, κεφίρ) ή συμπληρώματα και είναι ιδιαίτερα χρήσιμα κατά τη λήψη αντιβιοτικών, για την αντιμετώπιση διάρροιας, δυσκοιλιότητας και του ευερέθιστου εντέρου.