Γιατί η απότομη ανεξαρτησία μπορεί να δυσκολέψει τα παιδιά

Καθώς χιλιάδες παιδιά ξεκινούν το γυμνάσιο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η ανεξαρτησία δεν θα πρέπει να εμφανίζεται ξαφνικά στην εφηβεία, αλλά να καλλιεργείται σταδιακά από μικρότερη ηλικία.

Νέα έρευνα από το Outdoor Play Research Centre του University of Exeter, στην οποία συμμετείχαν σχεδόν 9.000 παιδιά και έφηβοι στην Αγγλία, δείχνει ότι η μεγαλύτερη ανεξαρτησία δεν συνδέεται αυτόματα με καλύτερη ψυχική ευημερία.

Ιδιαίτερη σημασία φαίνεται να έχει το περιβάλλον μέσα στο οποίο τα παιδιά αποκτούν αυτή την ελευθερία.

Στους εφήβους που αισθάνονταν ότι η γειτονιά τους δεν ήταν ασφαλής για να μετακινούνται μόνοι, η μεγαλύτερη ανεξαρτησία συνδέθηκε με χαμηλότερα επίπεδα ευημερίας.

Η ανεξαρτησία των παιδιών έχει μειωθεί σημαντικά

Τα νέα ευρήματα έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η ελευθερία των παιδιών έχει περιοριστεί σημαντικά σε σχέση με προηγούμενες γενιές.

Παλαιότερη έρευνα στην Αγγλία είχε δείξει ότι το ποσοστό των παιδιών δημοτικού που επιτρεπόταν να πηγαίνουν μόνα τους στο σχολείο μειώθηκε από 86% το 1971 σε μόλις 25% το 2010.

Σήμερα, πολλά παιδιά αποκτούν μεγαλύτερη ανεξαρτησία περίπου στην ηλικία των 11 ετών, όταν περνούν από το δημοτικό στο γυμνάσιο.

Οι ερευνητές διερωτώνται εάν αυτή η απότομη μετάβαση αφήνει αρκετό χρόνο στα παιδιά ώστε να αποκτήσουν σταδιακά τις δεξιότητες, την αυτοπεποίθηση και την εξοικείωση με το περιβάλλον τους που χρειάζονται για να κινηθούν με μεγαλύτερη αυτονομία στην εφηβεία.

«Δεν αρκεί απλώς να δώσουμε στα παιδιά περισσότερη ελευθερία»

Ο Dr Paul McCrorie, αναπληρωτής διευθυντής του Outdoor Play Research Centre και επικεφαλής της μελέτης, τονίζει ότι υπάρχουν ισχυρά επιχειρήματα υπέρ του να έχουν τα παιδιά περισσότερες ευκαιρίες να κάνουν πράγματα μόνα τους.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει, η έρευνα δείχνει ότι η ανεξαρτησία από μόνη της δεν αρκεί.

Ένα παιδί που καλείται να κινηθεί μόνο του σε μια γειτονιά όπου δεν αισθάνεται ασφαλές μπορεί να βιώσει την εμπειρία πολύ διαφορετικά από ένα παιδί που έχει μεγαλύτερη ελευθερία σε ένα περιβάλλον όπου αισθάνεται σιγουριά και υποστήριξη.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο στόχος δεν θα πρέπει να είναι απλώς να δοθεί περισσότερη ελευθερία στα παιδιά, αλλά να δημιουργηθούν κοινότητες στις οποίες θα αισθάνονται έτοιμα και ασφαλή να την αξιοποιήσουν.

Η ανεξαρτησία χρειάζεται να χτίζεται σταδιακά

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα παιδιά χρειάζονται περισσότερες ευκαιρίες να αποκτούν αυτονομία με σταδιακό τρόπο πριν φτάσουν στην εφηβεία.

Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι μαθαίνουν να μετακινούνται σε μικρές αποστάσεις, να γνωρίζουν καλύτερα τη γειτονιά τους και να αναλαμβάνουν ευθύνες ανάλογες με την ηλικία και την ωριμότητά τους.

Η σταδιακή έκθεση σε τέτοιες εμπειρίες μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και δεξιοτήτων που θα τους επιτρέψουν αργότερα να λειτουργούν πιο αυτόνομα.

Ο ρόλος των ασφαλών γειτονιών

Το Outdoor Play Research Centre καλεί τους αρμόδιους φορείς να μην περιοριστούν μόνο στην ενθάρρυνση της ανεξαρτησίας των παιδιών, αλλά να δημιουργήσουν τις συνθήκες που την καθιστούν πραγματικά εφικτή.

Οι ερευνητές προτείνουν καλύτερο σχεδιασμό των πόλεων, ασφαλέστερες μετακινήσεις και μεγαλύτερη υποστήριξη προς τους γονείς ώστε να μπορούν να παραχωρούν στα παιδιά περισσότερη ελευθερία σταδιακά.

Μεταξύ των μέτρων που προτείνονται είναι περισσότερες διαβάσεις πεζών, ενίσχυση της σχολικής τροχαίας και οργανωμένες ομάδες παιδιών που περπατούν μαζί προς το σχολείο υπό επίβλεψη.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι ότι η ανεξαρτησία μπορεί να αποτελεί σημαντικό μέρος της ανάπτυξης ενός παιδιού, αλλά το όφελος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν αυτή η ανεξαρτησία συνοδεύεται από αίσθημα ασφάλειας, προετοιμασία και υποστήριξη.