Κατάθλιψη και ο ρόλος της κετογονικής δίαιτας

Ερευνητές από το Ηνωμένο Βασίλειο διερεύνησαν πρόσφατα αν η κετογονική δίαιτα, η οποία είναι χαμηλή σε υδατάνθρακες και πλούσια σε «καλά» λιπαρά, μπορεί να βοηθήσει ενήλικες με κατάθλιψη ανθεκτική στη θεραπεία . Η κατάθλιψη είναι ιδιαίτερα συχνή, και παρότι υπάρχουν πολλά αντικαταθλιπτικά και ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις, ορισμένοι ασθενείς δεν ανταποκρίνονται. Ο όρος «ανθεκτική στη θεραπεία» χρησιμοποιείται όταν κάποιος δεν παρουσιάζει βελτίωση αφού δοκιμάσει τουλάχιστον δύο διαφορετικά αντικαταθλιπτικά.

Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η διατροφή μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, πιθανώς μέσω μηχανισμών όπως η φλεγμονή ή η επίδραση στη λειτουργία του εγκεφάλου. Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι επιστήμονες θέλησαν να εξετάσουν αν η κετογονική δίαιτα μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα σε άτομα που δεν έχουν ωφεληθεί από τη συνήθη φαρμακευτική αγωγή.

Στη μελέτη συμμετείχαν 88 ενήλικες ηλικίας 18–65 ετών με ανθεκτική κατάθλιψη. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες για έξι εβδομάδες: Η μία ακολούθησε κετογονική δίαιτα και η άλλη μια «φυτοχημική» (phyto) δίαιτα, η οποία αποτέλεσε την ομάδα ελέγχου. Η κετογονική δίαιτα περιλάμβανε έως 30 γραμμάρια υδατανθράκων ημερησίως, με έτοιμα γεύματα που παρείχαν οι ερευνητές. Η ομάδα phyto έλαβε κουπόνια για αγορά φρούτων και λαχανικών με στόχο μία επιπλέον μερίδα ημερησίως και αντικατάσταση κορεσμένων λιπαρών με ακόρεστα.

Και οι δύο ομάδες έλαβαν καθοδήγηση και υποστήριξη, ενώ οι ερευνητές διασφάλισαν ότι οι συμμετέχοντες διατηρούσαν σταθερό βάρος, ώστε τυχόν βελτίωση της διάθεσης να μην αποδοθεί σε απώλεια κιλών. Τα συμπτώματα αξιολογήθηκαν με το ερωτηματολόγιο PHQ-9, καθώς και με δείκτες άγχους και άλλων ψυχικών διαταραχών. Οι ερευνητές είχαν θέσει ως στόχο μια διαφορά πέντε μονάδων υπέρ της κετογονικής δίαιτας, που θα θεωρούνταν κλινικά σημαντική.

Μετά από έξι εβδομάδες, και οι δύο ομάδες εμφάνισαν βελτίωση. Η ομάδα της κετογονικής δίαιτας παρουσίασε ελαφρώς μεγαλύτερη μείωση στη βαθμολογία κατάθλιψης — περίπου 10 μονάδες έναντι 8 στην ομάδα phyto. Επιπλέον, το 25% των συμμετεχόντων στην κετογονική ομάδα πέτυχε ύφεση των συμπτωμάτων, σε σύγκριση με 9% στην ομάδα ελέγχου. Ωστόσο, η διαφορά μεταξύ των ομάδων ήταν περίπου δύο μονάδες, μικρότερη από το όριο των πέντε που είχε τεθεί ως κλινικά σημαντικό.

Στην επανεκτίμηση στις 12 εβδομάδες, τα αποτελέσματα ήταν λιγότερο εντυπωσιακά. Οι μισοί συμμετέχοντες της κετογονικής ομάδας είχαν διακόψει τη δίαιτα, ενώ οι υπόλοιποι την ακολουθούσαν μόνο περιστασιακά· μόλις 9% τηρούσε το πρόγραμμα σχεδόν καθημερινά. Στην ομάδα phyto, μόνο 5% είχε διακόψει, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό συνέχιζε εν μέρει ή πλήρως. Τα επίπεδα κατάθλιψης μειώθηκαν ελαφρώς και στις δύο ομάδες, αλλά τα ποσοστά ύφεσης παρέμειναν σταθερά και δεν διαπιστώθηκε σημαντική βελτίωση σε άλλους δείκτες ψυχικής υγείας.

Ένα ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι τα άτομα με πιο σοβαρή κατάθλιψη στην αρχή της μελέτης φάνηκε να ωφελούνται περισσότερο από την κετογονική δίαιτα σε σύγκριση με όσους είχαν μέτρια σοβαρά συμπτώματα. Παρ’ όλα αυτά, η μείωση της διαφοράς από τις 6 στις 12 εβδομάδες υποδηλώνει ότι τα πιθανά οφέλη μπορεί να είναι κυρίως βραχυπρόθεσμα.

Η επικεφαλής ερευνήτρια Min Gao, επιδημιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, τόνισε ότι η κετογονική δίαιτα ίσως προσφέρει ένα μικρό, βραχυπρόθεσμο όφελος σε ορισμένα άτομα με σοβαρή κατάθλιψη, αλλά δεν αποτελεί θεραπεία ούτε αλλάζει τις υφιστάμενες κατευθυντήριες οδηγίες. Επισήμανε επίσης ότι η δίαιτα είναι δύσκολο να τηρηθεί και απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να διαπιστωθεί ποιοι ασθενείς ωφελούνται περισσότερο και πώς μπορεί να εφαρμοστεί με ασφάλεια.

Ο ψυχίατρος Zishan Khan, που δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε την έρευνα προσεκτικά σχεδιασμένη και σημείωσε ότι η διαφορά των δύο μονάδων στο PHQ-9 δεν είναι αμελητέα για άτομα με ανθεκτική κατάθλιψη, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της καθοριστική αλλαγή. Υπογράμμισε επίσης ότι όλοι οι συμμετέχοντες συνέχισαν την αντικαταθλιπτική αγωγή τους και ότι οποιαδήποτε διατροφική παρέμβαση θα πρέπει να γίνεται υπό ιατρική παρακολούθηση.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνολικά, η μελέτη παρέχει ενθαρρυντικά αλλά περιορισμένα στοιχεία ότι η κετογονική δίαιτα μπορεί να λειτουργήσει επικουρικά στη θεραπεία της ανθεκτικής κατάθλιψης, κυρίως βραχυπρόθεσμα, χωρίς όμως να υποκαθιστά τις καθιερωμένες θεραπείες.