Υπερτροφές ή σωστή δίαιτα στο σύνολό της;

Όταν σκεφτόμαστε τον όρο «υπερτροφή», στο μυαλό έρχονται συνήθως τρόφιμα όπως το αβοκάντο, ο κουρκουμάς ή η κινόα. Η εικόνα τους έχει ενισχυθεί από τη διαφήμιση και τις τάσεις της αγοράς, με αποτέλεσμα να θεωρούνται διατροφικοί «ήρωες». Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται συχνά τα μύρτιλα λόγω των πολυφαινολών τους και τα γκότζι μπέρις (goji berries) για τα αντιοξειδωτικά τους. Ωστόσο, η έννοια της υπερτροφής είναι περισσότερο αποτέλεσμα μόδας παρά επιστημονικής κατηγοριοποίησης. Σήμερα, για παράδειγμα, επανέρχεται στη δημοσιότητα ένα παλιότερα «ξεπερασμένο» τρόφιμο, το τυρί cottage, που ήταν δημοφιλές τις δεκαετίες του 1960 και 1970. Παράλληλα, υπάρχουν πολλά εξίσου θρεπτικά τρόφιμα που έχουν ξεχαστεί, αν και κάποτε αποτελούσαν βασικό μέρος της καθημερινής διατροφής. Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχει στην πραγματικότητα «μαγική» υπερτροφή, καθώς το σημαντικότερο είναι η ποικιλία. 

Μια ισορροπημένη και πολυδιάστατη διατροφή φαίνεται να αποτελεί το πραγματικό «υπερσυστατικό». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ορισμένα παραμελημένα τρόφιμα αξίζει να επανενταχθούν στη διατροφή μας.

Αρακάς και αποξηραμένα όσπρια

Παρόλο που συχνά συζητούνται τα οφέλη των φασολιών, ο αποξηραμένος αρακάς έχει αντίστοιχα θρεπτικά χαρακτηριστικά. Ποικιλίες όπως ο carlin και ο marrowfat είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες, φυτική πρωτεΐνη και μικροθρεπτικά συστατικά. Επιπλέον, έχουν μακρά ιστορία κατανάλωσης στην Ευρώπη από τη νεολιθική εποχή. Με την εκβιομηχάνιση και την αύξηση του βιοτικού επιπέδου, τα όσπρια αυτά συνδέθηκαν με τη φτώχεια και σταδιακά εγκαταλείφθηκαν. Σήμερα όμως θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς η πρόσληψη φυτικών ινών παραμένει χαμηλή σε πολλούς πληθυσμούς. Μπορούν να καταναλωθούν ως θρεπτικό σνακ ή ως βάση σε γεύματα, ακόμη και ως επάλειψη σε ψωμί.

Δαμάσκηνα

Τα αποξηραμένα δαμάσκηνα θεωρούνται συχνά παλιομοδίτικα, αν και στο παρελθόν ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή. Είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, πολυφαινόλες και σορβιτόλη, μια φυσική ζάχαρη που βοηθά την ενυδάτωση του εντέρου και τη βελτίωση της πέψης. Παράλληλα, περιέχουν βιταμίνες και μέταλλα όπως κάλιο, μαγνήσιο και βιταμίνη Κ. Σε αντίθεση με άλλα γλυκά τρόφιμα, δεν προκαλούν απότομη αύξηση του σακχάρου στο αίμα. Νεότερες έρευνες δείχνουν επίσης ότι μπορεί να συμβάλλουν στη διατήρηση της οστικής πυκνότητας, ιδιαίτερα σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.

Μαύρα φραγκοστάφυλα

Παρότι οι περισσότεροι επιλέγουν πορτοκάλια για ενίσχυση της βιταμίνης C, τα μαύρα φραγκοστάφυλα περιέχουν ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες. Είναι πλούσια σε ανθοκυανίνες και αντιοξειδωτικά που συμβάλλουν στη μείωση των βλαβών από ελεύθερες ρίζες, καθώς και σε κάλιο και φυτικές ίνες. Στο παρελθόν ενθαρρυνόταν η κατανάλωσή τους σε περιόδους έλλειψης τροφίμων, αλλά σήμερα έχουν αντικατασταθεί από πιο «εξωτικά» φρούτα. Η ελαφρώς ξινή γεύση τους ίσως συνέβαλε στην πτώση της δημοτικότητάς τους.

Βλαστάρια

Τα βλαστάρια είναι νεαρά φυτά με υψηλή συγκέντρωση βιοδραστικών ουσιών. Αυτά του μπρόκολου, για παράδειγμα, περιέχουν γλυκοραφανίνη που μετατρέπεται σε σουλφοραφάνη, ουσία που συνδέεται με αντιφλεγμονώδη και αποτοξινωτική δράση. Αν και είχαν μεγάλη απήχηση παλαιότερα, η ανησυχία για τροφιμογενείς λοιμώξεις οδήγησε σε μείωση της κατανάλωσής τους. Με σωστή προετοιμασία και αξιόπιστη προέλευση, μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμη προσθήκη στη διατροφή.

Συκώτι

Το συκώτι θεωρείται ένα από τα πιο θρεπτικά τρόφιμα, καθώς είναι πλούσιο σε πρωτεΐνη, σίδηρο, βιταμίνες του συμπλέγματος Β και βιταμίνη Α. Η υψηλή περιεκτικότητά του σε αιμικό σίδηρο το καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμο σε περιπτώσεις ανεπάρκειας. Ωστόσο, η κατανάλωσή του πρέπει να γίνεται με μέτρο λόγω της μεγάλης ποσότητας βιταμίνης Α και των πουρινών που περιέχει.

Δίκοκκο σιτάρι

Το δίκοκκο σιτάρι, πρόγονος του σκληρού σιταριού, αποτελεί αρχαίο δημητριακό με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και θρεπτικά συστατικά. Διατηρεί το εξωτερικό περίβλημα του σπόρου, όπου συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος της διατροφικής αξίας. Αν και δεν καλλιεργείται ευρέως λόγω γεωργικών περιορισμών, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εναλλακτική του ρυζιού ή του κουσκούς.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Συνολικά, το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι η υγιεινή διατροφή δεν εξαρτάται από μεμονωμένα «θαυματουργά» τρόφιμα, αλλά από την ποικιλία και την ισορροπία. Παρόλο που σήμερα υπάρχει η εντύπωση αφθονίας, στην πραγματικότητα βασιζόμαστε σε περιορισμένο αριθμό φυτικών και ζωικών ειδών. Η επαναφορά ξεχασμένων τροφίμων θα μπορούσε να συμβάλει τόσο στη βελτίωση της υγείας όσο και στη διατροφική βιωσιμότητα στο μέλλον.