Γνωστική γήρανση και ο ρόλος της διατροφής

Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients εξέτασε κατά πόσο δύο διαφορετικά διατροφικά πρότυπα -η δυτικού τύπου διατροφή και η πιο υγιεινή, «συνετή» διατροφή (Prudent diet)- σχετίζονται με τη μακροχρόνια μεταβολή των γνωστικών λειτουργιών σε ηλικιωμένους, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την παρουσία του γονιδίου APOE ε4, ενός σημαντικού γενετικού παράγοντα κινδύνου για τη Nόσο Αλτσχάιμερ.

Καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, η διατήρηση της γνωστικής υγείας αποτελεί ολοένα σημαντικότερο ζήτημα. Η γνωστική έκπτωση μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη, την προσοχή, τη γλώσσα και τις εκτελεστικές λειτουργίες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να εξελιχθεί σε άνοια. Τα διατροφικά πρότυπα έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων, καθώς αντικατοπτρίζουν τον συνολικό συνδυασμό τροφίμων και θρεπτικών συστατικών που καταναλώνει ένα άτομο στην καθημερινότητά του.

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 185 ηλικιωμένους ενήλικες, οι οποίοι συμμετείχαν στη Western Australia Memory Study και είχαν μέση ηλικία 70,6 έτη. Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε νευροψυχολογικές εξετάσεις και συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε γενετικός έλεγχος για να διαπιστωθεί εάν ήταν φορείς του APOE ε4.

Οι γνωστικές λειτουργίες αξιολογήθηκαν στην αρχή της μελέτης και σε έως πέντε επιπλέον επισκέψεις, ανά διαστήματα περίπου 18 μηνών, για συνολικό διάστημα έως 90 μήνες. Εξετάστηκαν έξι διαφορετικοί γνωστικοί τομείς, μεταξύ των οποίων η προσοχή, η μνήμη και οι εκτελεστικές λειτουργίες.

Με τη χρήση στατιστικών μεθόδων εντοπίστηκαν δύο βασικά διατροφικά πρότυπα. Η δυτικού τύπου διατροφή χαρακτηρίζεται γενικά από μεγαλύτερη κατανάλωση επεξεργασμένων και ενεργειακά πυκνών τροφίμων, ενώ η Prudent διατροφή συνδέεται με πιο ισορροπημένες διατροφικές επιλογές.

Από τους 185 συμμετέχοντες, περίπου 31% ήταν φορείς του APOE ε4. Συνολικά, τα διατροφικά πρότυπα δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ φορέων και μη φορέων του γονιδίου.

Στην αρχική αξιολόγηση δεν διαπιστώθηκε σημαντική σχέση μεταξύ της διατροφής και της γνωστικής απόδοσης. Ούτε η δυτικού τύπου ούτε η Prudent διατροφή συνδέθηκε με καλύτερες ή χειρότερες γνωστικές επιδόσεις, ακόμη και όταν οι ερευνητές ανέλυσαν ξεχωριστά τους φορείς και τους μη φορείς του APOE ε4.

Ωστόσο, η μακροχρόνια παρακολούθηση αποκάλυψε ένα ενδιαφέρον εύρημα: στους φορείς του APOE ε4, η μεγαλύτερη προσήλωση στη δυτικού τύπου διατροφή συσχετίστηκε με ταχύτερη επιδείνωση της προσοχής. Η συγκεκριμένη σχέση δεν παρατηρήθηκε στους συμμετέχοντες που δεν ήταν φορείς του APOE ε4.

Παράλληλα, δεν βρέθηκε σημαντική σχέση μεταξύ της δυτικού τύπου διατροφής και άλλων γνωστικών λειτουργιών στους φορείς του γονιδίου, ενώ η Prudent διατροφή δεν παρουσίασε σημαντική συσχέτιση με γνωστική έκπτωση.

Οι ίδιοι οι ερευνητές χαρακτηρίζουν το συγκεκριμένο εύρημα διερευνητικό (exploratory). Όταν αφαιρέθηκαν από την ανάλυση άτομα που παρουσίαζαν ενδείξεις πιθανής γνωστικής διαταραχής ήδη από την έναρξη της μελέτης, η σχέση μεταξύ δυτικού τύπου διατροφής και επιδείνωσης της προσοχής εξασθένησε και έπαψε να είναι στατιστικά σημαντική.

Επιπλέον, ο αριθμός των συμμετεχόντων μειώθηκε σημαντικά στις τελευταίες αξιολογήσεις, γεγονός που περιορίζει τη στατιστική ισχύ, ιδιαίτερα στις αναλύσεις που αφορούν μόνο τους φορείς του APOE ε4. Η διατροφή αξιολογήθηκε επίσης μόνο στην αρχή της μελέτης και βασίστηκε σε αυτοαναφερόμενες πληροφορίες, ενώ δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο αντίστροφης αιτιότητας.

Η μελέτη υποδεικνύει ότι η δυτικού τύπου διατροφή ενδέχεται να συνδέεται με ταχύτερη έκπτωση της προσοχής σε ηλικιωμένους που φέρουν το APOE ε4, όμως το εύρημα δεν είναι αρκετά ισχυρό ώστε να οδηγήσει σε οριστικές συστάσεις. Δεν διαπιστώθηκε αντίστοιχη σχέση για την Prudent διατροφή ή για άτομα χωρίς το APOE ε4.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Τα αποτελέσματα αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο η διατροφή και η γενετική προδιάθεση να αλληλεπιδρούν στη γνωστική γήρανση. Ωστόσο, απαιτούνται μεγαλύτερες μακροχρόνιες μελέτες και, κυρίως, παρεμβατικές κλινικές μελέτες πριν εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για το ποια διατροφικά πρότυπα μπορούν να προστατεύσουν τη γνωστική υγεία.