Η ποιότητα και τα αποτελέσματα των υπηρεσιών υγείας στο επίκεντρο συνεδρίου στη Λευκωσία

Η μετάβαση από την καθολική πρόσβαση στην ποιότητα και τα αποτελέσματα των υπηρεσιών υγείας, η περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου του προσωπικού ιατρού, οι χρόνοι αναμονής, η στελέχωση, η ασφάλεια των ασθενών και η αποτελεσματικότερη προστασία των δικαιωμάτων τους, βρέθηκαν στο επίκεντρο συζήτησης για την επόμενη ημέρα του Γενικού Συστήματος Υγείας, στο πλαίσιο του 9ου Cyprus Healthcare Conference, που διοργανώθηκε σε ξενοδοχείο της Λευκωσίας.

Η Γενική Διευθύντρια του ΟΑΥ, Ιφιγένεια Καμμίτση, ανέφερε ότι μετά την εφαρμογή του ΓεΣΥ το 2019 έχει επιτευχθεί καθολική κάλυψη του πληθυσμού, ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες, διεύρυνση του πακέτου υπηρεσιών και δημιουργία ενός ευρέος δικτύου παρόχων, ενώ μέχρι σήμερα έχει διασφαλιστεί και η οικονομική βιωσιμότητα του συστήματος.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε, οι ιδιωτικές δαπάνες υγείας από την τσέπη των πολιτών έχουν περιοριστεί στο 18%, από 44% πριν από την εφαρμογή του ΓεΣΥ. Ανέφερε επίσης ότι η Κύπρος καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό μη καλυπτόμενων ιατρικών αναγκών στην Ευρώπη, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου, στο 3,8%.

Η κ. Καμμίτση χαρακτήρισε τον σφαιρικό προϋπολογισμό σημαντικό εργαλείο για τη διατήρηση της οικονομικής βιωσιμότητας του ΓεΣΥ, παρά τις αντιδράσεις που, όπως είπε, υπήρξαν κατά καιρούς από παρόχους λόγω της μεταβολής της τιμής μονάδας. Αναφέρθηκε επίσης στο ενιαίο σύστημα πληροφορικής του ΓεΣΥ, το οποίο χαρακτήρισε σημαντικό επίτευγμα, σημειώνοντας ότι, παρά τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν κατά καιρούς, επιτρέπει την καταγραφή και επεξεργασία των δεδομένων του συστήματος.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον θεσμό του Προσωπικού Ιατρού και στην οργανωμένη Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Όπως είπε, ο θεσμός λειτουργεί πολύ καλά στην περίπτωση των παιδιών, ενώ στους ενήλικες χρειάζεται περαιτέρω ενίσχυση ώστε ο Προσωπικός Ιατρός να μπορεί να επιτελέσει αποτελεσματικότερα τον ρόλο του στην πρόληψη, στην καθοδήγηση των ασθενών και στην είσοδό τους στο σύστημα. «Είναι καιρός να μετατοπιστεί η έμφασή μας» από τον τρόπο παροχής και αποζημίωσης των υπηρεσιών στα αποτελέσματα υγείας, την ποιότητα και την αξία που παράγεται για τους ασθενείς, ανέφερε. Στόχος, πρόσθεσε, είναι να εξετάζεται πλέον τι αποτέλεσμα έχει στην υγεία των πολιτών και τι αξία προσφέρει κάθε ευρώ που διατίθεται μέσω του προϋπολογισμού του ΓεΣΥ.

Έρευνα: 75% ικανοποιημένο από τις υπηρεσίες υγείας

Την εμπειρία των ίδιων των δικαιούχων παρουσίασε η Ιδρύτρια και Διευθύνουσα Σύμβουλος της IMR/University of Nicosia, Χριστίνα Κοκκάλου, στη βάση έρευνας μεταξύ 1.000 εγγεγραμμένων δικαιούχων του ΓεΣΥ ηλικίας 18 ετών και άνω.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσίασε, το 75% δηλώνει ικανοποιημένο από τις παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας, ποσοστό που, στη συγκριτική παρουσίαση με βάση τους δείκτες που χρησιμοποιήθηκαν, κατατάσσει την Κύπρο δεύτερη μετά το Βέλγιο, το οποίο καταγράφει ποσοστό 79%.

Παρά τη γενικότερα θετική εικόνα, η πρόσβαση σε συγκεκριμένες ειδικότητες ή υπηρεσίες εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για περίπου έναν στους τρεις, με το πρόβλημα να καταγράφεται εντονότερα στις γυναίκες και στις ηλικίες 65-74 ετών.

Το 13% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την πρόσβαση που επιθυμούσε σε υπηρεσίες υγείας. Μεταξύ των βασικών αιτιών που αναφέρθηκαν ήταν η μη διαθεσιμότητα ραντεβού στον επιθυμητό χρόνο, οι λίστες αναμονής και υπηρεσίες που δεν καλύπτονται από το ΓεΣΥ.

Σε ό,τι αφορά τη χρήση του συστήματος, το 93% ανέφερε ότι έχει επισκεφθεί Προσωπικό Ιατρό, το 86% ειδικό ιατρό, το 83% έχει λάβει φάρμακα και το 81% εργαστηριακές υπηρεσίες.

Για τους χρόνους αναμονής, το 60% δήλωσε πολύ ή αρκετά ικανοποιημένο. Παράλληλα, 60% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι εξασφάλισε ραντεβού με ειδικό ιατρό σε λιγότερο από έναν μήνα, 26% σε διάστημα ενός έως τριών μηνών και 15% σε περισσότερο από τρεις μήνες. Η κ. Κοκκάλου σημείωσε ότι οι χρόνοι διαφοροποιούνται σημαντικά ανά ειδικότητα.

Στο ζήτημα της αξιοπιστίας, το 66% συμφωνεί ότι το σύστημα υγείας της Κύπρου μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστο, ενώ περίπου επτά στους δέκα εκφράζουν εμπιστοσύνη ότι μπορούν να λάβουν την απαιτούμενη φροντίδα όταν τη χρειάζονται. Η κ. Κοκκάλου παρουσίασε και διαχρονικά στοιχεία για τη στάση των πολιτών απέναντι στο σύστημα υγείας. Όπως ανέφερε, το 2016 το 75% ήταν δυσαρεστημένο με το τότε σύστημα παροχής υπηρεσιών υγείας, ενώ σε προηγούμενη μελέτη το 88% δήλωνε ότι το ΓεΣΥ είχε βελτιώσει την ποιότητα ζωής του.

ΟΣΑΚ: «Ανολοκλήρωτο μισό» η ποιότητα και η ασφάλεια

Την ανάγκη η επόμενη φάση του ΓεΣΥ να επικεντρωθεί περισσότερο στην ποιότητα και την ασφάλεια υπογράμμισε ο Γραμματέας της Ομοσπονδίας Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου (ΟΣΑΚ), Χαράλαμπος Παπαδόπουλος. «Το Γενικό Σύστημα Υγείας παραμένει η μεγαλύτερη κοινωνική μεταρρύθμιση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Έλυσε το δυσκολότερο πρόβλημα, εκείνο της πρόσβασης», είπε, προσθέτοντας ότι «η ποιότητα και η ασφάλεια είναι το ανολοκλήρωτο μισό της ίδιας μεταρρύθμισης».

Η ΟΣΑΚ έθεσε τρεις βασικές προτεραιότητες: την ποιότητα της φροντίδας, το ανθρώπινο δυναμικό και τη διαδρομή του ασθενούς μέσα στο σύστημα. Σε σχέση με την ποιότητα, ζήτησε πλήρη λειτουργία και διακριτό προϋπολογισμό για το Εθνικό Κέντρο Κλινικής Τεκμηρίωσης και Ποιότητας και το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου, τακτικές και θεσμοθετημένες κλινικές αξιολογήσεις και medical audits σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, ετήσια δημοσιοποίηση δεικτών ποιότητας και δημιουργία εθνικού, υποχρεωτικού και μη τιμωρητικού συστήματος καταγραφής περιστατικών ασφάλειας.

Σύμφωνα με τον κ. Παπαδόπουλο, σήμερα δεν υπάρχει ολοκληρωμένη εικόνα σε επίπεδο χώρας για τον αριθμό και το είδος των ανεπιθύμητων συμβάντων, πού αυτά συμβαίνουν και ποια διδάγματα προκύπτουν. «Ένα σύστημα που δεν καταγράφει, δεν μαθαίνει, δεν βελτιώνεται», ανέφερε.

Ως δεύτερη προτεραιότητα έθεσε το ανθρώπινο δυναμικό και ιδιαίτερα την έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού, ζητώντας εθνικό σχέδιο στελέχωσης με χρονοδιάγραμμα για την προσέλκυση, εκπαίδευση και συγκράτηση προσωπικού.

Η τρίτη προτεραιότητα αφορά τη διαδρομή του ασθενούς μέσα στο σύστημα. Η ΟΣΑΚ θεωρεί ότι ο Προσωπικός Ιατρός πρέπει να ενισχυθεί ως συντονιστής αυτής της διαδρομής, με σαφή κλινικά πρωτόκολλα και πρωτόκολλα παραπομπής, εργαλεία αξιολόγησης και συνεχιζόμενη εκπαίδευση. Ο κ. Παπαδόπουλος συνέδεσε και τις πιέσεις στα ΤΑΕΠ με τη λειτουργία του υπόλοιπου συστήματος, σημειώνοντας ότι ο ασθενής συχνά καταλήγει στα επείγοντα όταν δεν βρίσκει αλλού απάντηση σε εύλογο χρόνο.

Συνήγορος Ασθενούς: Ανάγκη συντονισμένου εποπτικού μηχανισμού

Στο νέο πλαίσιο προστασίας των δικαιωμάτων των ασθενών αναφέρθηκε ο Συνήγορος του Ασθενούς, Μάριος Χαραλαμπίδης, υπενθυμίζοντας ότι η πρώτη σχετική νομοθεσία θεσπίστηκε το 2005, αλλά στην πράξη παρουσιάστηκαν σοβαρές αδυναμίες στην εφαρμογή της. Όπως ανέφερε, με τις αλλαγές που έγιναν το 2025 δημιουργήθηκε πλέον ένας περισσότερο δομημένος μηχανισμός εποπτείας, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει ο θεσμός του Λειτουργού Δικαιωμάτων των Ασθενών σε κάθε πάροχο υπηρεσιών υγείας.

Ο κ. Χαραλαμπίδης διευκρίνισε ότι ο συγκεκριμένος λειτουργός δεν αποτελεί απλώς «Λειτουργό Παραπόνων». Στόχος είναι τα παράπονα και τα υπόλοιπα δεδομένα που συγκεντρώνονται να αναλύονται ώστε να εντοπίζονται δομικά και συστημικά προβλήματα και να οδηγούν σε βελτιώσεις. Ανέφερε ακόμη ότι μεγάλοι πάροχοι έχουν ήδη αρχίσει να ενισχύουν τον συγκεκριμένο ρόλο, εντάσσοντας περισσότερα άτομα στις σχετικές ομάδες.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ασφάλεια των ασθενών, επισημαίνοντας την απουσία, όπως είπε, ενός ολοκληρωμένου και συντονισμένου εποπτικού μηχανισμού. Εξήγησε ότι διαφορετικές υπηρεσίες και φορείς είναι σήμερα αρμόδιοι για επιμέρους ελέγχους που αφορούν, μεταξύ άλλων, τις άδειες άσκησης επαγγέλματος, τις ειδικότητες, τα υποστατικά, τα φαρμακευτικά σκευάσματα και τον εξοπλισμό.

Απολαμβάνετε το περιεχόμενο μας? Εγγραφείτε στο newsletter μας!

Για να διασφαλίζεται η ασφάλεια της υπηρεσίας που τελικά λαμβάνει ο ασθενής, είπε, απαιτείται αποτελεσματικός έλεγχος σε όλα αυτά τα επίπεδα, αλλά και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των διαφορετικών αρμόδιων φορέων.